Sjećanje: Aleksa Šantić

Aleksa Šantić je bio jedan od najvećih bosanskohercegovačkih pjesnika i jedan od najpoznatijih predstavnika novije lirike u Bosni i Hercegovini

Aleksa Šantić (1868 - 1924)
Aleksa Šantić (1868 - 1924)
Aleksa Šantić je rođen 27. maja 1868. godine. Najveći dio svog života je proveo u rodnom Mostaru. Nakon što mu umire otac staranje je preuzeo strogi stric. Imao je dva brata, Peru i Jakova, te sestru Radojku koja se udala za njegovog prijatelja Svetozara Čorovića.

Aleksa Šantić je rođen 27. maja 1868. godine, a umro 2. februara 1924. godine bio je bosanskohercegovački pjesnik i jedan od najpoznatijih predstavnika novije lirike u Bosni i Hercegovini.

Najveći dio svog života je proveo u rodnom Mostaru. Nakon što mu umire otac staranje je preuzeo strogi stric. Imao je dva brata, Peru i Jakova, te sestru Radojku koja se udala za njegovog prijatelja Svetozara Čorovića.

Šantić je živio je u trgovačkoj porodici u kojoj nisu imali razumijevanja za njegov talenat. Poslije završetka trgovačke škole u Trstu i Ljubljani vratio se u rodni Mostar.

Bio je i jedan od osnivača kulturnog lista “Zora” kao i predsjednik Srpskog pjevačkog društva “Gusle” u Mostaru. Tu je upoznao i družio se sa poznatim pjesnicima tog doba: Svetozarom Čorovićem, Jovanom Dučićem, Osmanom Đikićem i drugima.

U njegovom pjesničkom stasavanju najviše udjela su imali pjesnici Vojislav Ilić i Jovan Jovanović – Zmaj, a od stranih pjesnika najvažniji uticaj je imao Heinrich Heine, koga je i prevodio s njemačkkog jezika. Svoju najveću pjesničku zrelost Šantić dostiže između 1905. i 1910. godine kada su i nastale njegove najljepše pjesme. To je vrijeme burnih društvenih promjena u Bosni i Hercegovini, u kojima Šantić aktivno učestvuje.

Šantićeva poezija puna je snažnih emocija i ljubavne tuge. Ona pokazuju pjesnika snažne emocije, elegičnog tona i melodičnog izraza, koji je ostvario niz pjesama duboke inspiracije i doživljenog tona. Ljubavna poezija Alekse Šantića razvila se pod jakim uticajem bošnjačke ljubavne pjesme, sevdalinke, tako da otud dolazi i ambijent njegovih ljubavnih pjesama, koji je smješten u bosanske bašte pune behara, hamama, šadrvana. ženski likovi koji se pojavljuju u Šantićevim pjesmama okićeni su đerdanima i izazovne su, ali ipak skrivene ljepote. Takva je i pjesma “Emina”, koja je ušla u narod i pjeva se kao sevdalinka. U ljubavnim pjesmama najčešći motiv je čežnja.

Šantićeveva poezija je bazirana na vjerodostojnom iskusutvu u stvarnom životu. Šantić se vrlo mlad zaljubljuje najprije u Slavonku Anku Tomlinović, kćerku siromašnog fotografa, došljaka, koju na kraju ostavlja pod pritiskom svoje pravoslavne porodice. Nešto kasnije pomalo rezignirani Šantić upoznaje i Zorku Šolinu, mladu i bogatu Mostarku, koja zbog interesa svoje pragmatične porodice napušta pjesnika, ostavljajući mu još jednu ranu na srcu.

Druga pjesnička tema imala je rodoljubni karakter. U nekim od svojih najpotresnijih pjesama Šantić pjeva o patnji onih koji zauvijek napuštaju domovinu i odlaze u tuđi svijet (“Ostajte ovdje”, “Hljeb”), dok u drugim pjesmama naglašava patnju kao važan historijski moment (“Mi znamo sudbu”).

Aleksa Šantić obolio od tuberkuloze. Umro je 2. februara 1924. godine u Mostaru.

Šantićev lik se nalazi na apoenu od 10 konvertibilnih maraka (bh. valuta), a po njemu je nazvano i selo kraj Sombora u Vojvodini.

Zvonko Bogdan izvodi Šantićevu - Emina (Trstenik. 2007)

One Reply to “Sjećanje: Aleksa Šantić”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *