Studentski domovi u Sarajevu decenijama predstavljaju ključno uporište studentskog života, nudeći smještaj i podršku hiljadama mladih koji dolaze studirati na Univerzitet u Sarajevu.
Pod upravom Javne ustanove Studentski centar Sarajevo, domovi Bjelave i Nedžarići čine najveći sistem studentskog smještaja u Bosni i Hercegovini.
Studentski dom Bjelave – simbol studentskog života
Smješten u padinskom dijelu Sarajeva, dom Bjelave čini kompleks paviljona sa kapacitetima za više stotina studenata.
Ovo naselje se sastoji od devet paviljona, kuhinje, restorana, vešeraja, terena za mali nogomet i košarku, multimedijalnog centara kao prostor sa edukativnim sadržajem u okviru kojeg se nalazi mini biblioteka, caffe barova, uredno uređeni parkovi i drugih sadržaja koji su neophodni za boravak studenata.
Od devet paviljona koliko ih se nalazi u naselju paviljon 2, 4 i 7 imaju higijensko-sanitarne čvorove u sobama. Paviljoni 1,5, 8 i 9 imaju zajedničke toalete i kupatila (po 4 na jednom spratu). Dom ima i dvije sobe za studente s poteškoćama u razvoju.
Uprkos starijoj infrastrukturi, tokom godina su urađena brojna manja i veća renoviranja. Svaka soba, osim kreveta i prostora za učenje ima frižider, internet priključak i TV, a od zajedničkih prostorija tu su vešeraj, dnevni boravak i prostorije za učenje. Sve je pokriveno nadzornim kamerama.
Studentski dom Nedžarići – moderniji i kapacitetom najveći
Nalazi se u zapadnom dijelu grada. Ovaj dom ima veliki kapacitet (oko 960 ležajeva). U domu postoji prostor za edukativne sadržaje, čitaonica, biblioteka, multimedijalni centar sa priručnom bibliotekom, fitnes, vešeraj, kopirnica, stomatološka ordinacija, studentska ambulanta, uredno uređeni parkovi, prostor za obavljanje vjerskih aktivnosti i restoran sa kuhinjom.
Historijat i razvoj
Prvi studentski domovi u Sarajevu formirani su još u doba Socijalističke federativne republike Jugoslavije, s ciljem da se osigura povoljan smještaj učenicima i studentima iz svih krajeva zemlje. Tokom opsade Sarajeva 1992-1995, objekti su pretrpjeli oštećenja i u pojedinim periodima služili kao izbjeglički i humanitarni centri. Nakon rata, postepeno su vraćeni studentskoj populaciji.
Kapaciteti, prijem i uslovi
- Kapacitet studentskog centra: oko 1.900 ležajeva
- Cijena boravka: subvencionisana od Kantona Sarajevo, što domove čini financijski najpovoljnijom opcijom.
- Kriteriji prijema: socijalni status, uspjeh, udaljenost od mjesta prebivališta i drugi faktori.
- Dodatne usluge: ishrana, čitaonice, internet, sportski tereni, medicinska služba, praonice.
Modernizacija i ulaganja
U protekloj deceniji uloženi su značajni napori da se poboljša standard objekata, što uključuje izvođenje projekata energetske efikasnosti uz podršku EU i EBRD, zatim zamjena fasada, grijanja, stolarije i elektroinstalacija, rekonstrukcija kupatila i soba, te uvođenje videonadzora i protupožarnih sistema.
Cilj svih ulaganja je da se domovi približe standardima modernog studentskog smještaja i osiguraju sigurni, funkcionalni i energetski efikasni prostori.
Najveći problemi i izazovi
Uprkos napretku, domovi se suočavaju s nekoliko izazova od kojih se izdvajaju:
1. Potražnja je veća od kapaciteta što uzrokuje da stotine studenata svake godine ostanu bez mjesta zbog nedostatka kreveta.
2. Stara infrastruktura s obzirom da pojedini paviljoni, posebno na Bjelavama, stare su zgrade koje traže stalna ulaganja.
3. Administrativni i finansijski pritisci zbog kojih Studentski centar često se suočava s manjkom sredstava i potrebom za reorganizacijom.
4. Nedostatak dodatnih sadržaja – iako se situacija popravlja, mnogi domovi još uvijek nemaju dovoljno prostora za rekreaciju, društveni život i učenje.
Kontroverze: Korištenje prostora i pitanje domova u Nedžarićima
Dom Nedžarići povremeno je bio predmet rasprava zbog navoda da dio kapaciteta koristi međunarodna zajednica, uključujući pojedine odjele Ujedinjenih nacija u određenim periodima. Ti slučajevi obično su bili vezani za posebne misije, humanitarne programe i kratkoročne boravke tokom kriznih situacija.
Dom u Nedžarićima je svojedobno bio dat na korištenje organizaciji Ujedinjenih nacija, što je izazvalo pitanja o transparentnosti upravljanja prostorom koji bi trebao služiti studentima. Iako se radi o periodičnim i specifičnim situacijama, ova tema i dalje povremeno izaziva interes javnosti — posebno u kontekstu nedostatka smještaja za studente.
Međutim, u zvaničnim informacijama JU Studentski centar Sarajevo, domovi Nedžarići i danas funkcionišu kao primarno studentski objekti.
Studentski domovi su nezamjenjivi
Studentski domovi nisu samo smještaj – to je zajednica i iskustvo. U njima nastaju prijateljstva, razvijaju navike, rađaju se uspomene i stiču prva iskustva samostalnog života. Domovi imaju veliku socijalnu i društvenu ulogu, jer hiljadama mladih omogućuju studiranje u Sarajevu bez velikog finansijskog opterećenja.